Gebelikte Kilo Alımı Ne Kadar Olmalı? Trimester Trimester Rehber

"Gebeyken iki kişilik yemelisin" cümlesi hâlâ sık duyulur; oysa bilimsel gerçek bunun tam tersidir. İlk trimesterde ek enerji ihtiyacı neredeyse yoktur, ikinci ve üçüncü trimesterde ise günde yalnızca 300–450 kkal kadar artar; bu bir kase yoğurt ve bir avuç kuruyemiş kadardır. Gebelikte aşırı kilo alımı gestasyonel diyabet, preeklampsi, iri bebek ve sezaryen riskini artırırken; yetersiz kilo alımı düşük doğum ağırlığı ve erken doğumla ilişkilidir. Doğru aralığı bilmek anne ve bebek için koruyucudur.

Gebelik öncesi BKİ'ye göre kilo alım hedefleri

Uluslararası kabul gören öneriler (IOM/NAM) gebelik öncesi beden kitle indeksine göre şöyledir:

Gebelik öncesi BKİ	Toplam önerilen kilo alımı	2.–3. trimesterde haftalık
Zayıf (<18,5)	12,5–18 kg	0,45–0,6 kg
Normal (18,5–24,9)	11,5–16 kg	0,35–0,5 kg
Fazla kilolu (25–29,9)	7–11,5 kg	0,25–0,35 kg
Obezite (≥30)	5–9 kg	0,2–0,3 kg

İkiz gebelikte hedefler daha yüksektir (normal BKİ için yaklaşık 17–25 kg). Gebelik öncesi BKİ'nizi BKİ hesaplama aracıyla öğrenebilirsiniz.

Trimester trimester beslenme

1. trimester (0–13. hafta)

Ek enerji ihtiyacı yok denecek kadar azdır; öncelik folik asit (gebelik öncesinden başlayarak günde 400 mcg), yeterli sıvı ve bulantıyla baş etmektir. Bulantı için küçük ve sık öğünler, kuru–tuzlu atıştırmalıklar, sabah yataktan kalkmadan birkaç kraker ve zencefil işe yarayabilir. Kilo alımı bu dönemde 0,5–2 kg arasındadır; bulantı nedeniyle kilo kaybı yaşanabilir ve çoğunlukla sorun değildir.

2. trimester (14–27. hafta)

Günlük enerji ihtiyacı yaklaşık 340 kkal artar. Demir, kalsiyum, iyot ve omega-3 (DHA) öne çıkar. Haftada 2 porsiyon balık (düşük cıvalı türler: somon, sardalya, hamsi, çipura) ve her gün 2–3 porsiyon süt ürünü önerilir. 24–28. haftada yapılan şeker yükleme testi (OGTT) gestasyonel diyabet taraması için önemlidir.

3. trimester (28–40. hafta)

Enerji ihtiyacı yaklaşık 450 kkal artar; mide kapasitesi azaldığı için küçük ve sık öğünler reflüyü ve şişkinliği azaltır. Kabızlık için lif ve sıvı artırılır; bacak krampları için magnezyum ve kalsiyum alımı gözden geçirilir. Doğuma hazırlık döneminde protein alımının korunması önemlidir.

Dikkat edilmesi gereken besinler

• Kaçınılması gerekenler: Çiğ veya az pişmiş et, çiğ yumurta, pastörize edilmemiş süt ve peynirler, çiğ deniz ürünleri, yüksek cıvalı balıklar (köpek balığı, kılıç balığı), alkol.
• Sınırlanması gerekenler: Kafein (günde 200 mg'ın altı; yaklaşık 1–2 fincan kahve), şekerli içecekler, aşırı tuz, karaciğer ve A vitamini takviyeleri.
• Artırılması gerekenler: Yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller, tam tahıllar, yoğurt–kefir, yumurta, yağlı balık, ceviz.

Takviyeler

Folik asit tüm gebelerde standarttır. Demir, D vitamini, iyot ve B12 kan değerlerine göre hekim tarafından düzenlenir. Vejetaryen ve vegan gebelerde B12, demir ve DHA takviyesi genellikle gereklidir. Multivitamin kullanımı hekiminizin önerisiyle planlanmalıdır.

Kilo takibi nasıl yapılmalı?

Haftada bir, aynı gün ve saatte, aynı tartıda ölçüm yeterlidir. Günlük tartılmak sıvı dalgalanmaları nedeniyle yanıltıcı ve kaygı artırıcıdır. Haftalık artış sürekli olarak hedefin üzerindeyse veya iki hafta hiç artış yoksa diyetisyeninize ve hekiminize bildirin. Gebelik beslenmesinin nasıl planlandığını gebelik ve emzirme beslenmesi sayfasında bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi yerine geçmez. Kişiye özel değerlendirme için bir diyetisyene ve gerektiğinde hekiminize başvurunuz.